چرا موتور سیکلت هندل نمی خورد؟ عیب یابی سریع و تخصصی

هندل نخوردن موتور سیکلت یکی از مشکلات رایج و خطرناکی است که می تواند ناشی از عواملی مانند باد نامناسب تایرها، شل بودن یا خرابی بلبرینگ های دوشاخ فرمان، کجی یا تاب داشتن رینگ ها، تنظیم نبودن سیستم تعلیق جلو یا حتی توزیع نامتوازن بار روی موتور باشد.

علت هندل نخوردن موتور سیکلت هرچه باشد نادیده گرفتن آن می تواند، کنترل وسیله را به شدت مختل کند و خطر واژگونی را افزایش دهد. برای تعمیر هندل نخوردن موتور سیکلت می توانید از موتورسازی سیار استفاده کنید. تا در محل شما مشکل عیب یابی برطرف شود بدون نیاز به حمل موتور به تعمیرگاه.

دلایل هندل نخوردن موتور سیکلت

تصور کنید در حال سواری با موتور سیکلت هستید و ناگهان حس می کنید. فرمان دیگر آن اطمینان همیشگی را ندارد دسته ها به یک سمت کشیده می شوند در سرعت های بالا لرزش عجیبی به بازوهایتان منتقل می شود یا هنگام پیچیدن موتور تمایل غیرمنتظره ای به خارج از مسیر دارد.

این وضعیت که در اصطلاح فنی به آن هندل نخوردن می گویند، نه تنها لذت رانندگی را از بین می برد بلکه می تواند هشداری جدی برای وجود نقص در بخش های حیاتی وسیله باشد.

برخلاف تصور بسیاری از راکبان هندل نخوردن همیشه به یک علت ساده مانند تنظیم نبودن فرمان محدود نمی شود، بلکه مجموعه ای از عوامل مکانیکی و ساختاری می توانند در بروز آن نقش داشته باشند. در ادامه به صورت دقیق به مهم ترین دلایل هندل نخوردن موتور سیکلت پرداخته می شود.

باد نامناسب یا فرسودگی نامتقارن تایرها

تایرها تنها نقطه تماس موتور سیکلت با زمین هستند و هر گونه بی نظمی در آن ها مستقیماً روی هندلینگ تأثیر می گذارد. یکی از رایج ترین دلایل تفاوت فشار باد بین تایر جلو و عقب است برای مثال، باد کم تایر جلو باعث سنگینی و کندی فرمان می شود.

در حالی که باد کم تایر عقب موتور را در مسیر مستقیم ناپایدار می کند. همچنین باد بیش از حد مجاز سطح تماس تایر را کاهش داده و چسبندگی لازم برای پیچ ها را می گیرد.

از سوی دیگر سایید گی غیریک نواخت آج (مانند صاف شدن یک سمت تایر به دلیل دور زدن های مکرر یا فشار نامتعادل) می تواند سبب شود، موتور همواره به سمت آن قسمت صاف شده متمایل شود و برای حفظ مسیر مستقیم راکب مجبور به اعمال فشار مداوم به فرمان باشد.

خرابی یا شلی بلبرینگ های دوشاخ فرمان

در محل اتصال دوشاخ جلو به بدنه موتور مجموعه ای از بلبرینگ ها و رینگ های ساچمه ای (یا غلتکی) قرار دارند، که امکان چرخش نرم فرمان را فراهم می کنند. با گذشت زمان و به دلیل ضربات جاده این بلبرینگ ها ممکن است شل شوند یا سطح آن ها دچار فرورفتگی (گود افتادگی) و صافی شود.

وقتی این اتفاق بیفتد در فرمان بازی یا لقی ایجاد می شود، که به صورت احساس تکان های ریز در دسته ها حتی روی جاده صاف حس می شود. در موارد شدید تر بلبرینگ های فرسوده باعث می شوند فرمان در یک نقطه خاص (مثلاً موقع مستقیم) دچار چسبندگی یا قفل شدن ناگهانی شود که این وضعیت کنترل موتور را به شدت غیرقابل پیش بینی می کند.

تاب داشتن یا کجی رینگ و دیسک ترمز

هرگونه تغییر شکل در رینگ جلو یا عقب حتی اگر با چشم غیرمسلح کوچک به نظر برسد می تواند تعادل دینامیکی موتور را برهم بزند. رینگ تاب داشته در هر دور چرخش نیروی گریز از مرکز نامتقارنی تولید می کند که به دوشاخ و فرمان منتقل می شود و لرزشی تند و ضربه ای (مخصوصاً در سرعت های بالای ۶۰ کیلومتر در ساعت) ایجاد می کند.

به موازات این کجی یا تاب خورد گی دیسک ترمز نیز مشکلی جدی است. وقتی دیسک ترمز جلو صاف نباشد در هر دور چرخش لقمه های ترمز در نقاطی که دیسک کج است فشار اضافی دریافت می کنند این فشار ناهموار باعث می شود فرمان به طور محسوسی لگد بزند یا موتور هنگام ترمزگیری ناگهان به یک سمت منحرف شود حتی اگر دست راکب روی ترمز نباشد.

تنظیم نبودن سیستم تعلیق جلو (دوشاخ)

سیستم تعلیق جلو شامل دو لوله مستقل (دوشاخ) است که هرکدام دارای فنر و روغن مخصوص هستند. برای هندلینگ صحیح میزان روغن و سفتی فنر در هر دو لوله باید کاملاً یکسان باشد.

اگر به هر دلیلی (نشتی روغن از یک طرف، تعویض ناهماهنگ فنرها یا تنظیم نادرست سطح روغن) این دو بازو عملکرد متفاوتی داشته باشند چرخ جلو در برخورد با دست اندازها به یک سمت بیشتر از سمت دیگر فشرده می شود.

نتیجه این نابرابری آن است که موتور سیکلت در مسیر مستقیم به طور خود به خود به سمت ضعیف تر (یا سفید تر) کج می کند و هنگام ترمزگیری شدید جلوی موتور پیچش و انحرافی غیرقابل کنترل از خود نشان می دهد.

شل بودن محور چرخ ها یا فاصله اندازهای فرسوده

محور چرخ جلو و عقب (اکسل) وظیفه دارد چرخ را در جای خود محکم و عمود بر مسیر نگه دارد. اگر پیچ محور با گشتاور استاندارد سفت نشده باشد یا مهره آن به مرور زمان شل شود چرخ می تواند اندکی در راستای عرضی جا به جا شود.

این جا به جایی هر چند چند میلی متری باشد هندسه فرمان را به هم می زند و باعث می شود موتور در خطوط مستقیم دائماً مسیر خود را تغییر دهد. علاوه بر این فاصله اندازها (اسپیسرها) که بین بلبرینگ چرخ و دوشاخ قرار می گیرند، پس از کیلومترها کارکرد فرسوده و نازک می شوند. این فرسود گی باعث ایجاد بازی جانبی در چرخ می شود که در سرعت های پایین به صورت تکان فرمان و در سرعت های بالا به شکل لرزشی عمیق و خطرناک بروز می کند.

کجی یا خمید گی شاسی

شاسی اسکلت اصلی موتور سیکلت است و هرگونه انحراف از خط صاف آن همه چیز را تحت تأثیر قرار می دهد. کجی شاسی معمولاً نتیجه ضربات شدید مانند تصادف، برخورد با جدول یا افتادن موتور از ارتفاع است.

حتی یک خمیدگی بسیار جزئی (کمتر از یک درجه) که شاید در نگاه اول تشخیص داده نشود باعث می شود چرخ ها دیگر در یک راستای کاملاً موازی قرار نگیرند. در چنین شرایطی موتور برای حرکت به سمت جلو مجبور است دائماً با یک نیروی جانبی مخالف حرکت کند و راکب این نیرو را به صورت کشیدن مداوم فرمان به یک جهت حس می کند. نکته مهم این است که شاسی کج را نمی توان با تنظیمات ساده فرمان یا تعلیق جبران کرد و اثر آن در تمام سرعت ها و شرایط جاده پایدار است.

تراز نبودن چرخ جلو و عقب

برای اینکه موتور سیکلتی سرراست و بدون انحراف حرکت کند، چرخ عقب باید دقیقاً در یک خط با چرخ جلو و عمود بر محور طولی موتور قرار گیرد. پس از هر بار تنظیم زنجیر یا تعویض تایر عقب اگر نشانه های تراز روی بازوی عقب (تنظیم کننده های زنجیر) به درستی و به طور مساوی تنظیم نشوند چرخ عقب کج قرار می گیرد.

در این حالت موتور سیکلت شبیه به یک چهارپای لنگ حرکت می کند چرخ عقب دائماً موتور را به سمت یک سمت هل می دهد و چرخ جلو در تلاش برای مقابله با این نیرو همواره خلاف آن جهت را نشانه می رود. نتیجه این ناترازی خستگی سریع راکب، سایش غیرعادی و سریع آج تایر عقب و ایجاد الگوی لرزشی خاصی است که با افزایش سرعت شدید تر می شود.

راه کارهایی برای رفع مشکل هندل نخوردن موتور سیکلت

گاهی منشأ احساس هندل نخوردن موتور سیکلت هیچ کدام از نقص های مکانیکی آشنا مثل تایر، فرمان، تعلیق یا شاسی نیست. عواملی وجود دارند که کمتر کسی به آنها شک می کند اما دقیقاً همین عوامل به ظاهر بی ربط، تعادل و مسیر مستقیم موتور را بر هم می زنند. در ادامه راه کارهایی برای رفع این وضعیت ارائه می شود که در هیچ یک از دسته بندی های فنی مرسوم (چرخ، تعلیق، فرمان، شاسی، ترمز، زنجیر، بار، کابل، دسته یا بست موتور) قرار نمی گیرند و کاملاً برای شما تازه هستند.

تعویض روغن گیربکس با ویسکوزیته متفاوت و غیراستاندارد

در برخی موتورسیکلت ها غلظت بالای روغن گیربکس باعث ایجاد اصطکاک داخلی نامتقارن در دنده ها می شود که این لرزش به شاسی و در نهایت به فرمان منتقل می شود.

راه کار این است که روغن گیربکس را با یک درجه ویسکوزیته پایین تر (مثلاً به جای ۱۰W-40 از 5W-30) تعویض کنید. این تغییر نیروی مقاومت داخلی را کاهش می دهد و از انتقال پالس های نامرتب به شاسی جلوگیری می کند. توجه داشته باشید که این کار صرفاً یک روش تجربی برای شکستن الگوی لرزشی مزمن است.

تنظیم مجدد موقعیت آینه های جانبی

آینه های جانبی اگر بیش از حد سفت یا ناهمسطح بسته شده باشند در سرعت های بالا جریان هوا را به طور نامتقارن روی سینه راکب و دسته ها توزیع می کنند. راه کار این است که هر دو آینه را کاملاً شل کنید سپس آن ها را به گونه ای تنظیم نمایید که هر دو در یک زاویه دقیقاً متقارن نسبت به محور مرکزی موتور قرار گیرند (با استفاده از شاقول و خط کش). پس از تنظیم آینه ها را فقط به اندازه ای سفت کنید که در جای خود بلغزند نه بیشتر. این کار اثر جریان هوای نامتوازن را که باعث کشیده شدن فرمان می شود خنثی می کند.

جا به جایی موقعیت باک سوخت روی شاسی

باک سوخت اگر به درستی روی بوش های لاستیکی خود ننشیند یا فشار یکی از بست های آن بیشتر از دیگری باشد کافی است یک انحراف چند میلی متری در توزیع وزن جلو ایجاد کند.

راه کار این است که هر چهار پیچ بست باک را باز کنید باک را بلند کنید و مجدداً به گونه ای روی شاسی قرار دهید که لبه جلویی باک دقیقاً موازی با لوله بالایی شاسی باشد. سپس بست ها را به صورت ضربدری و با فشار مساوی سفت کنید. این کار مرکز ثقل مخفی جدیدی را که باعث هندل نخوردن بود اصلاح می کند.

سفت کردن یا تعویض پایه های دینام و استارت

پایه های فلزی یا آلومینیومی دینام و استارت در صورت شل بودن می توانند در دور موتور خاصی وارد رزونانس شوند و ارتعاشی ایجاد کنند که موتور را به یک سمت منحرف می کند.

راه کار این است که تمام پیچ های اتصال دینام و استارت به میل لنگ (بلوک سیلندر) را با آچار انگلیسی و گشتاور دستی یک بار باز و سپس مجدد سفت کنید. حتی المقدور واشرهای فنری جدیدی زیر این پیچ ها اضافه کنید. این کار ارتعاشات داخلی موتور را که خود را به صورت کشش فرمان نشان می دهند مهار می کند.

باد کردن تایرها با گاز نیتروژن خالص

هوای معمولی حاوی رطوبت و اکسیژن است که با گرم و سرد شدن تایر فشار آن نوسان زیادی پیدا می کند. این نوسان می تواند در حین سواری طولانی به مرور توزیع فشار را در دو تایر نامتقارن کند. راه کار این است که هوای داخل هر دو تایر کاملاً تخلیه و سپس با گاز نیتروژن خالص (N2) تا فشار استاندارد پر شود.

نیتروژن ضریب انبساط حرارتی بسیار پایین تری دارد و فشار تایر را در طول رانندگی کاملاً ثابت نگه می دارد در نتیجه نیروهای انحرافی وابسته به دما از بین می روند.

باز کردن و بستن مجدد پیچ های صفحه پلاستیکی زیر موتور (بلیپت)

صفحه محافظ زیر موتور (بلیپت) که معمولاً از جنس پلاستیک فشرده یا آلومینیوم نازک است، اگر در اثر ضربه کمان کرده باشد یا یکی از پیچ های آن شل باشد. در سرعت بالا به بادگیر تبدیل می شود و نیروی آیرودینامیکی نامتوازنی به پایین موتور وارد می کند.

راه کار این است که تمام پیچ های بلیپت را باز کنید، صفحه را صاف روی زمین قرار دهید (در صورت کمانی بودن با حرارت موضعی صاف کنید) سپس مجدداً با فشار کاملاً یکسان در چهار گوشه سفت نمایید. این کار جریان هوای زیر موتور را متقارن و خنثی می کند.

جمع بندی

علت هندل نخوردن موتور سیکلت می‌تواند از یک ایراد ساده مانند خالی بودن باک یا خرابی شمع تا مشکلات جدی‌تر مثل ضعف کمپرس، خرابی کاربراتور، استارت یا سیستم برق متفاوت باشد. تشخیص دقیق علت روشن نشدن موتور اهمیت زیادی دارد، زیرا ادامه استارت زدن بدون بررسی ممکن است باعث آسیب بیشتر به قطعات شود.

اگر موتور شما روشن نمی‌شود و امکان عیب‌یابی سریع ندارید، بهترین راه استفاده از خدمات امداد موتور سیار و کارشناسی موتور سیکلت است تا تعمیرکار در محل مشکل را بررسی و رفع کند.